Historia NZS Historia NZS

      Swój rodowód NZS bierze z powstałego w maju 1977 roku w Krakowie Studenckiego Komitetu Solidarności, który szybko zaczął rozszerzać swą działalność na inne ośrodki. We wrześniu 1980 roku środowisko opozycji studenckiej zakłada na poszczególnych uczelniach organizacje, które w październiku 1980 r. na Zjeździe Delegatów Komitetów Założycielskich Niezależnych Organizacji Studenckich łączą się przybierając wspólną nazwę Niezależne Zrzeszenie Studentów. Wybrane na tym samym zjeździe Ogólnopolski Komitet Założycielski podejmuje starania o rejestrację Zrzeszenia. Jednak dopiero po akcji strajkowej rozpoczętej w styczniu roku następnego w Łodzi Sąd Wojewódzki w Warszawie legalizuje 17 lutego działalność NZS-u. Skład NZS-u stanowią głównie współpracownicy ROPCzIO, KOR-u, duszpasterstw akademickich oraz przede wszystkim członkowie niezależni.

Pierwszym Przewodniczącym NZS został Jarosław Guzy

      W kwietniu 1981 r. na pierwszym Zjeździe Delegatów zostaje wybrana Krajowa Komisja koordynacyjna, którą tworzą m.in. Jarosław Guzy (wybrany na jej Przewodniczącego), Marek Jurek, Maciek Kuroń, Wojciech Szarama, Wojciech Walczak, Bogdan Klich. Do głównych punktów programowych NZS-u należą postulaty o : utworzeniu Niezależnego Samorządu Studenckiego, poprawie warunków socjalno - bytowych studentów, ograniczenie ilości zajęć w studium wojskowym, zniesienie cenzury uzyskanie swobody podróżowania za Zachód. Pierwszym przewodniczącym NZS UJ zostaje wybrany Jan Maria Rokita, który sprawuje swoją funkcję do delegalizacji stowarzyszenia, czyli do wprowadzenia stanu wojennego. Wprowadzenie Sta

nu Wojennego zaskakuje Zrzeszenie. Ze względu na dużą decentralizację swojej struktury nie jest przygotowane do działalności podziemnej. Część działaczy włącza się do działań podjętych przez Kościół i Solidarność, a część aktywizuje się dopiero w pracach Samorządu Studenckiego.

 

       Do roku 1989 NZS działa w podziemiu i w tym czasie NZS UJ nie posiada formalnych struktur. Dużym ułatwieniem dla członków NZS, którzy zaangażowali się w działalność w samorządzie była ustawa o szkolnictwie wyższym powstała w duchu proponowanym przez NZS, a nieopatrznie wprowadzona przez pereelowskich aparatczyków. Powoli działacze podziemnego NZS-u podejmują się bardziej śmiałych akcji, jak np. kwadrans milczenia po zamordowaniu ks. Jerzego Popiełuszki. W sierpniu 1985 r. Sejm PRL uchwalił nową ustawę o szkolnictwie wyższym likwidującą de facto Samorząd Studentów. Rok akademicki 1985/6 był niewątpliwie najtrudniejszy w całej historii organizacji: kończyli wtedy studia Ci, którzy pamiętali NZS z legalnej działalności, a zaczynali ludzie, którzy pamiętali stan wojenny ze szkoły podstawowej. Jednak już od 1986 r. ponownie doszło do natężenia działalności NZS-u. Rosła liczba wydawanych potajemnie gazetek, głośno upominano się o więźniów politycznych, następował proces odtworzenia struktury organizacyjnej na szczeblu krajowym. Środowisko konsolidowało się m.in. przez liczne pielgrzymki na Jasną Górę. NZS był obecny na całej trasie III Pielgrzymki do ojczyzny Jana Pawła II. Przede wszystkim jednak wzorem Pomarańczowej Alternatywy organizował liczne happeningi jak np. mecz piłkarski pomiędzy KS Nędza a KP Dobrobyt. Powracano również do działalności statutowej, i tak w wakacje 1987 r. pod szyldem kół naukowych i turystycznych odbyło się wiele obozów "roku 0".

Plakietka Niezależnego Zrzeszenia Studentów

 

      Wiosną 1988 r.
w  Krakowie, Gdańsku, Warszawie odbyły się strajki solidarnościowe połączone
z kierowanymi przez NZS różnymi formami protestów we wszystkich ośrodkach akademickich. W ciągu III Krajowego Zjazdu Delegatów NZS odbywającego się
w dniach 9 - 11 września 1988 r. w Gdańsku zostają wybrane nowe całkowicie już jawne władze krajowe. Pierwszy semestr roku akademickiego 1988/9 to także, pomimo braku relegalizacji, okres najważniejszych środowiskowych działań NZS na uczelniach, zapoczątkowanych bojkotem zajęć wojskowych
w październiku i listopadzie, zakończonych ogólnopolskimi styczniowymi wystąpieniami o zmianę ustawy o szkolnictwie wyższym i ponowną rejestrację NZS.

                                                                          

      Podczas prowadzenia rozmów Okrągłego Stołu przy stole głównym nie było przedstawicieli NZS, jego działacze brali udział jedynie w rozmowach "podstolika młodzieżowego". Fakt ten został odebrany przez niektóre ośrodki NZS jako: zlekceważenie opozycyjnej działalności studentów i zdrada wspólnych solidarnościowych ideałów. W ósmą rocznicę rejestracji NZS-u rozpoczynają się tzw. "wydarzenia krakowskie" trwające ponad dziesięć dni i będące najostrzejszym przejawem sprzeciwu wobec rozmów w "Magdalence". Akcja ta przez media rządowe została podsumowana następującym ironicznym stwierdzeniem: "W Warszawie toczą się rozmowy, a w Krakowie toczą się kamienie". Na skutek nacisków kół solidarnościowych protesty studenckie ustają, chociaż dalej odmawia się NZS-owi legalizacji. Przy wyborach parlamentarnych NZS czynnie włącza się do kampanii wyborczej Solidarności, a po ich wygraniu, już za rządu Tadeusza Mazowieckiego dochodzi 22 września do ponownej rejestracji Niezależnego Zrzeszenia Studentów.

      Nie zmienia to jednak faktu, że NZS powstały w 1981 roku był pierwszą demokratyczną i wolną organizacją studencką, która działała w bloku państw komunistycznych. Było to ogromne osiągnięcie ówczesnych studentów, którego nie można dziś bagatelizować. Należy z niego czerpać doświadczenia i mieć świadomość z tego, że my studenci stanowimy ogromną siłę społeczną, której głos może być słyszany.